नर्सरी प्रवेशासाठी आता ३ वर्षे वयाची अट…

पुढील शैक्षणिक वर्षापासून केवळ तीन वर्षे वयाच्या मुलांनाच नर्सरीमध्ये प्रवेश मिळणार आहे. शाळा प्रवेशाचे नियम ‘एनईपी-२०२०’च्या नियमांनुसार असावेत, यासाठी धोरण तयार केले जात आहे.

‘एनईपी’नुसार इयत्ता पहिलीत प्रवेश करताना मुलाचे वय सहा वर्षे असावे. नर्सरीसाठी ३ वर्षांची अट असतानाही दोन-अडीच वर्षांच्या अनेक मुलांना प्रवेश दिले. परंतु, आता तसे करता येणार नाही. मूल पहिलीत जाताना त्याचे वय सहा वर्षे पूर्ण असावे लागणार आहे. नव्या धोरणात विद्यार्थी शाळेत प्रवेश घेतील, तेव्हा वयाचा निकष तीन वर्षांपर्यंत ठेवला जाणार असून महिला आणि बालविकास मंत्रालयाच्या सहकार्याने धोरण तयार करण्यात येत आहे.

प्राथमिक शिक्षण मंडळाचे राज्य अध्यक्ष शरद गोसावी यांनी सांगितले की, “आम्ही प्रवेशासाठी नवीन वयोमर्यादा धोरणावर काम करत आहोत. आम्ही लवकरच नवं धोरण जाहीर करू आणि ते शैक्षणिक वर्ष 2024/25 साठी लागू होईल. नव्या धोरणात विद्यार्थी शाळेत प्रवेश घेतील तेव्हा वयाचा निकष 3 वर्षांपर्यंत ठेवण्यात येणार आहे. हे नवीन आंगणवाड्या हाताळणाऱ्या महिला आणि बालविकास मंत्रालयाच्या सहकार्याने तयार करण्यात आले आहे” असे देखील त्यांनी सांगितले.

अर्ली चाइल्डहूड असोसिएशनने (ECA) राज्य सरकारने नर्सरीमध्ये प्रवेश करणाऱ्या चिमुकल्यांच्या प्रवेशाच्या वयात बदल करण्याची मागणी केली आहे. ECA ने राज्यपाल रमेश बैस यांना एक पत्र लिहून यात हस्तक्षेप करण्यास सांगितले आहे. राज्य सरकारला बालवाडीत प्रवेश करण्यासाठी किमान वय तीन वर्षे घोषित करण्याची मागणी ECA कडून करण्यात आली आहे. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाच्या (NEP 2020) धर्तीवर ECA सदस्यांनी सांगितले की महाराष्ट्र हे अशा मोजक्या राज्यांपैकी एक आहे जिथे प्रवेशाचे वय बदलले नाही. यामुळे अनेक मुले 5 किंवा 5.2 वर्षे वयाचे असतानाच पहिलीच्या वर्गात पोहोचतात.

अर्ली चाइल्डहूड असोसिएशनच्या अध्यक्षा स्वाती पोपट वत्स म्हणाल्या की, “वयाच्या 3 वर्षापूर्वी पाळणाघरात, अंगणवाडीत किंवा नर्सरीमध्ये गेल्यामुळे मुलांवर दीर्घकालीन नकारात्मक प्रभाव पडेल. नर्सरीसाठी तयार केलेला अभ्यासक्रम 3 वर्षांच्या मुलाच्या चांगल्या प्रकारे संशोधन केलेल्या विकासात्मक क्षमतेच्या अनुरूप आहे. परंतु 3 वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुलं शिक्षणात संघर्ष करू शकतात. सध्याच्या महाराष्ट्र सरकारच्या धोरणानुसार मुलाने 31 डिसेंबरपर्यंत तीन वर्षे पूर्ण केली पाहिजेत. परंतु शाळा एप्रिल किंवा जूनमध्ये सुरू होतात आणि याचा अर्थ असा होतो की मुले नर्सरी सुरू करतात तेव्हा अडीच वर्षे आणि इयत्ता पहिलीत असताना ५.५ वर्षे असतात” असे देखील त्या म्हणल्या.

स्वाती वत्स म्हणाल्या, अलीकडेच कर्नाटकानेही शाळेत प्रवेशासाठीचे किमान वय 3 वर्षे केले आहे. कागदावर या वयात 3 ते 6 महिन्यांचा फरक दिसतो. परंतु लहान मुलाच्या आयुष्यातील ते काही महिने आयुष्यभर त्यांच्यावर परिणाम करू शकतात. NEP आणि RTE दोन्ही ग्रेड 1 साठी 6 वर्षे आणि प्रीस्कूलसाठी 3 वर्षे प्रवेशाचे वय दर्शवितात”, असे देखील त्या म्हणाल्या.